Sẹo là kết quả của quá trình lành thương tự nhiên, khi mô sợi thay thế mô da bình thường. Trong đó, sẹo rỗ hình thành do mất mô hoặc giảm sản mô tại vị trí tổn thương, khiến bề mặt da lõm xuống. Ngược lại, sẹo lồi xuất hiện khi mô sợi tăng sinh quá mức.
Theo thống kê, 80–90% sẹo sau mụn là sẹo rỗ, chỉ một phần nhỏ là sẹo lồi. Do đó, việc phân biệt các loại sẹo rỗ và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp là bước quan trọng hàng đầu trong da liễu.
1. Phân loại sẹo rỗ
Trên lâm sàng, sẹo rỗ được chia thành ba loại chính dựa theo hình thái và độ sâu của sẹo.
Phân loại sẹo rỗ thường gặp
1.1. Sẹo đáy nhọn (Ice Pick Scar) – chiếm 60–70%
– Hình dạng hẹp, <2 mm, sâu đến lớp trung bì sâu hoặc mô dưới da.
– Bờ sẹo thu nhỏ dần từ miệng đến đáy, trông như vết châm kim.
– Thường gặp sau mụn viêm sâu hoặc mụn mủ.
1.2. Sẹo đáy vuông (Boxcar Scar) – chiếm 20–30%
– Đáy sẹo rộng, bờ sắc nét, thành gần như thẳng đứng.
– Có thể nông (<0.5 mm) hoặc sâu (>0.5 mm), đường kính 1.5–4 mm.
– Thường thấy ở vùng má và thái dương.
1.3. Sẹo lượn sóng (Rolling Scar) – chiếm 15–25%
– Bờ sẹo thoai thoải, nền sẹo cùng màu da, đường kính khoảng 4–5 mm.
– Bên dưới thường có dải xơ co kéo gắn chặt lớp bì và hạ bì.
2. Quy trình điều trị sẹo rỗ chuẩn y khoa
Việc nhận diện đúng loại sẹo giúp bác sĩ xây dựng phác đồ phối hợp tối ưu. Quy trình điều trị sẹo rỗ lý tưởng gồm 3 giai đoạn chính:
2.1 Giai đoạn 1: Điều trị sẹo đỏ và sẹo riêng lẻ
Sẹo đỏ là sẹo mới hình thành, đáp ứng tốt với điều trị sớm. Việc điều trị sẹo đỏ giúp cải thiện thẩm mỹ mà không cần can thiệp sâu vào cấu trúc da. Phương pháp phổ biến nhất là laser xung dài để đạt kết quả tối ưu.
Ngoài ra, IPL (xung ánh sáng cường độ cao) cũng là một lựa chọn hiệu quả với chi phí tiết kiệm hơn.
Với sẹo rỗ riêng lẻ khó cải thiện:
– Chấm TCA: Dành cho sẹo rỗ đáy nhọn.
– Bóc tách đáy sẹo (Subcision): Dùng kim hoặc cannula để cắt mô xơ kéo dính trong sẹo đáy vuông, giúp bề mặt da được nâng lên.
👉 Các phương pháp này nên được thực hiện bởi bác sĩ da liễu có kinh nghiệm, để đảm bảo kiểm soát độ sâu và hạn chế biến chứng.
Quy trình điều trị sẹo rỗ chuẩn y khoa
2.2 Giai đoạn 2: Tái tạo bề mặt và kích thích tăng sinh collagen
Mục tiêu của giai đoạn này là kích thích collagen nội sinh, giúp da phục hồi từ bên trong.
a. Laser Fractional CO₂
– Tạo tổn thương vi điểm có kiểm soát, kích thích tăng sinh collagen mạnh mẽ.
– Hiệu quả thấy rõ sau 1–2 buổi, liệu trình thường từ 3–8 buổi.
– Cần bác sĩ chuyên khoa thực hiện để tránh tăng sắc tố, đặc biệt ở da châu Á.
b. Vi kim RF (RF Microneedling)
– Kết hợp vi kim siêu nhỏ và sóng RF tác động sâu vào trung bì.
– Giúp tái cấu trúc mô sẹo, thu nhỏ lỗ chân lông và nâng đáy sẹo hiệu quả.
– Phù hợp với sẹo đáy nhọn, đáy vuông sâu và da dễ tăng sắc tố.
c. Lăn kim (Microneedling)
– Tạo các vi tổn thương nhỏ, kích thích quá trình lành thương tự nhiên.
– Phù hợp với sẹo nông, chi phí hợp lý và thời gian hồi phục nhanh (2–3 ngày).
– Tuy nhiên, cần đảm bảo vô khuẩn tuyệt đối để tránh nhiễm trùng.
d. Peel da hóa học
– Gây tổn thương có kiểm soát để kích thích tái tạo da.
– Peel nông (TCA 10–25%, AHA, BHA): làm mờ thâm, cải thiện bề mặt.
– Peel trung bình (TCA 25–35%): hiệu quả với sẹo đáy vuông nông.
– CROSS TCA: dạng peel sâu tại chỗ, kích thích collagen ở vùng sẹo rỗ.
2.3 Giai đoạn 3: Điều trị bổ sung cho sẹo đáp ứng kém
Sau khi hoàn tất liệu trình tái tạo da, bác sĩ sẽ đánh giá lại kết quả và lựa chọn phương pháp hỗ trợ nếu cần:
– Laser hai bước sóng (10.600 nm và 1540 nm): tăng khả năng tái tạo collagen.
– Mesotherapy, PRP: Thúc đẩy lành thương, hỗ trợ phục hồi mô da sâu.
Việc tuân thủ đúng phác đồ, không tự ý thay đổi hoặc ngưng giữa chừng là yếu tố then chốt giúp đạt kết quả tối ưu. Collagen tiếp tục tăng sinh trong nhiều tuần sau khi kết thúc liệu trình, nên cần thời gian để đánh giá hiệu quả thực sự.
3. Lưu ý quan trọng trong điều trị sẹo rỗ
Để đạt hiệu quả cao và duy trì làn da khỏe mạnh sau điều trị sẹo rỗ, người bệnh cần lưu ý một số nguyên tắc quan trọng về chăm sóc và theo dõi. Đây là những hướng dẫn cơ bản nhưng có ý nghĩa quyết định đến kết quả cuối cùng của liệu trình.
– Chỉ thực hiện điều trị tại phòng khám da liễu chuẩn y khoa, có bác sĩ chuyên khoa trực tiếp phụ trách.
– Không nên điều trị tại các cơ sở thẩm mỹ không đủ điều kiện hành nghề y tế.
Trong và sau điều trị cần:
– Tránh nắng tuyệt đối, dùng kem chống nắng phổ rộng.
– Giữ ẩm da, tránh các sản phẩm chứa acid hoặc retinol trong 1–2 tuần đầu.
– Tái khám đúng lịch hẹn để bác sĩ theo dõi tiến triển.
Điều trị sẹo rỗ là quá trình phức tạp, đòi hỏi kiến thức da liễu, thiết bị hiện đại và sự phối hợp đa phương pháp. Việc xác định chính xác loại sẹo và áp dụng phác đồ chuẩn y khoa sẽ giúp phục hồi cấu trúc da, cải thiện độ mịn và màu sắc da rõ rệt.
Scar Center – phòng khám chuyên khoa Da liễu chuẩn y khoa – là đơn vị tiên phong trong điều trị sẹo rỗ bằng công nghệ hiện đại, được bác sĩ chuyên khoa trực tiếp thực hiện, đảm bảo hiệu quả điều trị tối ưu, an toàn và bền vững cho từng bệnh nhân.
